Reprezentacja Włoch w piłce nożnej to jedna z najbardziej utytułowanych drużyn na świecie. Czterokrotni mistrzowie świata, więcej zdobyli tylko Brazylijczycy, a historia Azzurri pełna jest zarówno wielkich triumfów, jak i bolesnych porażek. Od dominacji w latach 30. XX wieku, przez tragiczne wydarzenia powojenne, aż po sensacyjne mistrzostwo świata w 2006 roku i niedawny brak awansu na mundial – włoska kadra przeszła przez wszystko. W tym artykule przyjrzymy się najważniejszym momentom w historii tej legendarnej drużyny.
Reprezentacja Włoch w piłce nożnej – skład na aktualny sezon
Obecna kadra reprezentacji Włoch łączy doświadczenie z młodością, tworząc zespół zdolny do rywalizacji na najwyższym europejskim poziomie. Pełną listę piłkarzy, którzy reprezentują Italię w tym sezonie – wraz z numerami, pozycjami i klubami – znajdziesz w zestawieniu poniżej.
Złota era lat 30. – pierwsze triumfy Azzurrich
Zwiastunem nadchodzących triumfów był udział w igrzyskach olimpijskich z 1928 roku, na których reprezentacja Włoch w piłce nożnej mężczyzn sięgnęła po brązowe medale. To był dopiero początek niezwykłej serii sukcesów, która uczyniła z Italii jedną z potęg światowego futbolu.
Reprezentacja Włoch aż 4-krotnie zdobyła Mistrzostwo Świata, a pierwszy tytuł Włosi zdobyli już w swoim debiucie na mundialu w 1934 roku, na dodatek zrobili to przed własną publicznością. Po dogrywce pokonali w finale Czechosłowację 2:1, stając się pierwszym w historii europejskim mistrzem świata. Był to przełomowy moment dla włoskiej piłki nożnej.
W 1936 roku Włosi zdobyli złoto na Olimpiadzie w Berlinie, a w 1938 ponownie zostali mistrzami świata. W 1938 roku na mistrzostwach świata we Francji obroniła tytuł po wygranej 19 czerwca 1938 roku na Stade Olympique de Colombes w Paryżu w finale 4:2 z reprezentacją Węgier, a selekcjoner Vittorio Pozzo został pierwszym selekcjonerem, który dwukrotnie z rzędu triumfował na mistrzostwach świata.
Lata 30 XX wieku to piękny okres dla włoskiego „Calcio”, symbolem tamtych sukcesów jest trener Vittorio Pozzo, jeden z największych i najbardziej utytułowanych trenerów w historii i jedyny który obronił mistrzostwo świata
Tragedia w Superga i lata kryzysu
Po II wojnie światowej reprezentacja Włoch w piłce nożnej weszła w jeden z najtrudniejszych okresów w swojej historii. W 1949 roku w katastrofie lotniczej koło Turynu zginęła niemal cała drużyna Torino FC. Ta tragedia miała kolosalny wpływ na drużynę narodową, ponieważ aż 10 piłkarzy z Torino grało w podstawowym składzie reprezentacji.
Skutki tej tragedii były druzgocące. Na mundialach w 1950 i 1954 Włosi odpadali już po fazie grupowej, zaś na turniej w 1958 roku nie awansowali w ogóle. Kolejne turnieje w Chile i Anglii ponownie kończyły się dla Włochów już na fazie grupowej. Włoska piłka musiała się odbudować od podstaw, a droga powrotna na szczyt trwała niemal dwie dekady.
Odrodzenie – lata 60. i 70.
Lepsze czasy dla włoskiej reprezentacji nadeszły dopiero pod koniec lat 60. XX wieku. W 1968 na własnych boiskach Italia zdobyła upragnione mistrzostwo Europy, pokonując w finale Jugosławię. Był to pierwszy i jedyny tytuł mistrzowski Włoch na mistrzostwach Europy aż do 2021 roku.
Kolejnym sukcesem okazał się występ na mundialu w 1970, gdzie Włosi dotarli do finału, przegrywając jednak z Brazylią aż 1:4. Mimo porażki w finale, reprezentacja Włoch udowodniła, że powróciła do europejskiej i światowej elity.
Triumf w Hiszpanii 1982 – trzeci tytuł mistrzowski
Reprezentacja Włoch 18-krotnie uczestniczyła w mistrzostwach świata (1934 – gospodarz i mistrzostwo, 1938 – mistrzostwo, 1950, 1954, 1962, 1966, 1970 – wicemistrzostwo, 1974, 1978, 1982 – mistrzostwo, 1986, 1990 – gospodarz i 3.miejsce, 1994 – wicemistrzostwo, 1998, 2002, 2006 – mistrzostwo, 2010, 2014). Mundial 1982 w Hiszpanii zapisał się w historii jako jeden z najważniejszych momentów dla włoskiej kadry. Paolo Rossi stał się bohaterem narodowym, prowadząc Azzurrich do trzeciego tytułu mistrzowskiego.
Lata 90. – blisko, ale nie po trofeum
Mundial 1990 we Włoszech – trzecie miejsce przed własną publicznością
Jako gospodarze mistrzostw świata w 1990 roku, Włosi liczyli na powtórzenie sukcesu z 1934 roku. W konkursie karnych rozstrzygnęły się półfinały: Włosi nie wytrzymali presji sukcesu przed własną publicznością i przegrali z Argentyńczykami (1:1, karne 3-4), a Niemcy wygrali z Anglikami (1:1, karne 4-3). Bohaterem narodowym Włochów, przynajmniej przez trzy tygodnie, był Salvatore „Toto” Schillaci.
Dramat Roberto Baggio w finale mundialu 1994
Mundial 1994 w Stanach Zjednoczonych zapisał się w pamięci kibiców na całym świecie głównie za sprawą jednego momentu. 17 czerwca na Rose Bowl w Pasadenie w finale turnieju po 90 minutach gry i 30 minutach dogrywki było 0-0 pomiędzy Brazylią a Włochami. Po 3 seriach było 2-2. Roberto Baggio stanął przed ogromnym wyzwaniem. Po jego strzale piłka poleciała nad poprzeczką i Brazylijczycy mogli świętować mistrzostwo świata.
Paradoksalnie, to właśnie Roberto Baggio doprowadził Włochy do finału. 13 czerwca Włochy grały w półfinale z Bułgarią. Baggio zdobył dwie bramki- najpierw w 21 minucie, a później w 25. Jego gole dały ekipie Azzurri awans do finału. Wybaczono mu nawet pudło z rzutu karnego w finale mistrzostw świata w 1994 roku – taka była jego legenda we Włoszech.
Przełom wieków – blisko, ale bez trofeum
Szansa na sukces pojawiła się pod wodzą C. Maldiniego w 1998 podczas mundialu we Francji, gdzie Włosi należeli do jednych z faworytów turnieju. Swój występ zakończyli jednak w ćwierćfinale, gdzie przegrali po rzutach karnych z gospodarzami – późniejszymi mistrzami świata.
Francuzi stali się przekleństwem Włochów także na kolejnym turnieju, ME 2000. W dramatycznych okolicznościach udało im się wyeliminować po rzutach karnych w półfinale rozpędzonych współgospodarzy turnieju, Holendrów. Jeszcze większe emocje nastąpiły jednak w końcowej fazie meczu finałowego, gdzie Italia straciła prowadzenie dosłownie w ostatnich sekundach meczu, zaś w dogrywce Francuzi strzelili „złotego gola”.
Niemcy 2006 – czwarty tytuł mistrzowski
Po latach upokorzeń Mundial 2006 okazał się wielkim sukcesem prowadzonych przez Marcello Lippiego Azzurrich. Eliminując po drodze m.in.: USA, Czechy, Ukrainę i Niemcy, spotkali się w finale z dobrze już znaną Francją. Po dramatycznym starciu w Berlinie Włosi wygrali rzuty karne 5:3 i zdobyli upragniony, czwarty tytuł mistrzów świata.
Niewielu ekspertów stawiało wówczas na reprezentację Włoch w piłce nożnej, a ci po rzutach karnych wyeliminowali reprezentację Francji w finale zapamiętanym głównie z konfrontacji Zinedine’a Zidane’a z Marco Materazzim. To był ostatni tytuł mistrzowski zdobyty przez reprezentację Włoch na mistrzostwach świata.
| Rok | Turniej | Wynik |
|---|---|---|
| 1934 | Mistrzostwa Świata (Włochy) | 🏆 Mistrzostwo |
| 1938 | Mistrzostwa Świata (Francja) | 🏆 Mistrzostwo |
| 1968 | Mistrzostwa Europy (Włochy) | 🏆 Mistrzostwo |
| 1982 | Mistrzostwa Świata (Hiszpania) | 🏆 Mistrzostwo |
| 2006 | Mistrzostwa Świata (Niemcy) | 🏆 Mistrzostwo |
| 2021 | Mistrzostwa Europy | 🏆 Mistrzostwo |
Legendy reprezentacji Włoch – najwięksi piłkarze w historii
Rekordziści występów
Reprezentacja Włoch w piłce nożnej może poszczycić się wieloma legendarnymi postaciami. Gianluigi Buffon, mający na koncie 176 meczów, ustanowił niesamowity rekord. Ten wybitny bramkarz jest symbolem stabilności i niezawodności włoskiej obrony przez ponad dwie dekady.
Mecz przeciwko Słowenii 24 czerwca 2010 roku był 136 i ostatnim dla Cannavaro. Fabio Cannavaro, kapitan triumfującej drużyny z 2006 roku, zapisał się w historii jako jeden z najlepszych obrońców w dziejach futbolu.
Rekordzistą gier włoskiej kadry do 12 sierpnia 2009 roku był Paolo Maldini z 126 występami. Paolo Maldini rozegrał 126 meczów dla reprezentacji. Jego umiejętności defensywne, elegancja na boisku i przywódcze cechy sprawiły, że był jednym z najlepszych obrońców w historii.
Najlepsi strzelcy reprezentacji
Największą legendą wśród strzelców reprezentacji Włoch jest bez wątpienia Luigi Riva, który zdobył 35 bramek. Jego rekord wciąż pozostaje niepokonany i prawdopodobnie taki pozostanie przez wiele lat.
Baggio zdobył Złotą Piłkę w 1993 roku i był kluczowym graczem reprezentacji Włoch, z którą zdobył srebrny medal na Mistrzostwach Świata w 1994 roku, strzelając 27 bramek w 56 występach. Roberto Baggio, zwany „Boskim Kucykiem”, to jeden z najbardziej utalentowanych włoskich piłkarzy wszech czasów.
Był również kluczowym graczem reprezentacji Włoch, która zdobyła mistrzostwo świata w 1934 i 1938 roku. Meazza zdobył 33 bramki w 53 występach dla reprezentacji, co czyni go jednym z najskuteczniejszych włoskich strzelców w historii. Giuseppe Meazza to legenda lat 30., której imieniem nazwano stadion w Mediolanie.
- Luigi Riva – 35 bramek (rekord wszech czasów)
- Giuseppe Meazza – 33 bramki
- Silvio Piola – 30 bramek
- Roberto Baggio – 27 bramek
- Alessandro Del Piero – 27 bramek
Era 2010-2020 – między sukcesami a porażkami
Azzurri pod wodzą Lippiego zagrali na dwóch ważnych turniejach – Pucharze Konfederacji 2009 i MŚ 2010. Przygodę na obu zakończyli sensacyjnie już w fazie grupowej. Był to szokujący spadek formy mistrzów świata z 2006 roku.
Pod jego wodzą Włosi na ME 2012 pokonali m.in. Anglików i jednego z faworytów tych Mistrzostw, Niemców. W finale w Kijowie przegrali jednak z Hiszpanami aż 0:4. To była bolesna porażka, która pokazała różnicę między włoską drużyną a dominującą wówczas reprezentacją Hiszpanii.
Największy kryzys – brak awansu na mundial 2018
W eliminacjach do MŚ 2018 Włosi rywalizowali z Hiszpanią, Albanią, Izraelem, Macedonią i Liechtensteinem. Zajęli w niej drugie miejsce z dorobkiem 23 punktów po siedmiu zwycięstwach, dwóch remisach i porażce w dziesięciu spotkaniach. Dało to prawo do udziału w meczach barażowych, gdzie Azzurri mierzyli się z reprezentacją Szwecji. Po porażce w pierwszym meczu w Sztokholmie 0:1, w rewanżu na San Siro w Mediolanie padł bezbramkowy remis. Tym samym Włosi sensacyjnie nie awansowali na mundial po raz pierwszy od 1958 roku.
Brak awansu na mistrzostwa świata w Rosji był największą porażką włoskiej piłki w XXI wieku. Po raz pierwszy od 60 lat Azzurri nie zagrali na mundialu.
W następstwie tego wydarzenia Gianluigi Buffon, Giorgio Chiellini, Daniele De Rossi i Andrea Barzagli zakończyli kariery reprezentacyjne, a dotychczasowy selekcjoner Italii Giampiero Ventura został zwolniony. Był to koniec pewnej ery w historii reprezentacji Włoch.
Odrodzenie – mistrzostwo Europy 2021
Obecnie Włosi dysponują kadrą zdolną do rywalizacji na najwyższym światowym poziomie, co udowodnili zdobywając mistrzostwo Europy w 2021 roku. Nie była to tak wielka sensacja jak 15 lat wcześniej, ale spora niespodzianka, biorąc pod uwagę, że w finale pokonali Anglików na Wembley.
Triumf na Euro 2020 (rozgrywanym w 2021 roku z powodu pandemii) był dowodem na to, że reprezentacja Włoch potrafi się odrodzić po największych kryzysach. Pod wodzą Roberto Manciniego Azzurri pokazali nowoczesny, ofensywny futbol, który zachwycił kibiców na całym świecie.
Chwilę po tym sukcesie nastąpiła jedna z największych klęsk w historii Squadra Azzurra, którą był brak awansu na mistrzostwa świata w Katarze. Paradoksalnie, mimo zdobycia mistrzostwa Europy, Włosi ponownie nie zakwalifikowali się na mundial – tym razem w 2022 roku.
Styl gry i filozofia włoskiej piłki
Reprezentacja Włoch w piłce nożnej od dziesięcioleci kojarzona jest z solidną grą obronną, taktyczną dyscypliną i pragmatyzmem. Pojęcie „catenaccio” – włoskiej sztuki defensywy – na stałe weszło do słownika piłkarskiego. Włosi potrafili wygrywać mecze minimalnym kosztem, opierając się na niezawodnej obronie i błyskotliwych kontrach.
Jednak w ostatnich latach ten styl ewoluował. Włosi w 2021 roku podczas Euro 2020 zaskoczyli wszystkich, grając futbol bardziej ofensywny, lecz nie zaniedbali sfery obronnej, bo spotkanie z Austrią w 1/16 finału Euro było 11 meczem Włochów z rzędu, bez straty gola co jest sporym osiągnięciem.
Podsumowanie – między wielkością a kryzysem
Historia reprezentacji Włoch w piłce nożnej to opowieść pełna kontrastów. Od dominacji w latach 30., przez tragedię w Superdze, triumfy w 1982 i 2006 roku, aż po bolesny brak awansu na dwa kolejne mistrzostwa świata. Azzurri udowodnili jednak, że potrafią się odradzać – mistrzostwo Europy w 2021 roku było tego najlepszym dowodem.
Włoska kadra pozostaje jedną z najbardziej utytułowanych reprezentacji na świecie. Cztery tytuły mistrzowskie na mistrzostwach świata i dwa na mistrzostwach Europy to dorobek, którym może pochwalić się tylko garstka narodów. Legendy takie jak Buffon, Maldini, Baggio, Cannavaro czy Riva na zawsze zapisały się w historii futbolu.
Przyszłość reprezentacji Włoch pozostaje niepewna, ale jedno jest pewne – Azzurri zawsze będą jedną z drużyn, które trzeba brać pod uwagę w walce o najważniejsze trofea. Historia tej kadry pokazuje, że włoska piłka potrafi powstawać z kryzysu silniejsza niż kiedykolwiek.