Stomil Olsztyn to klub, który przez dziesięciolecia budował swoją pozycję w polskiej piłce nożnej, przechodząc przez wszystkie szczeble rozgrywkowe. Założony 15 lipca 1945 roku, jest najbardziej utytułowanym piłkarskim klubem na Warmii, który w latach 1994–2002 wystąpił w ośmiu sezonach w ekstraklasie oraz dwukrotnie awansował do ćwierćfinału Pucharu Polski. Najwyższą pozycję w rankingu ekstraklasy Stomil osiągnął w sezonie 1995/1996, zajmując szóste miejsce – wynik, który do dziś pozostaje największym sukcesem klubu na najwyższym szczeblu rozgrywkowym.
Początki i droga przez niższe ligi
15 lipca 1945 roku na stadionie Gwardii odbył się pierwszy po wojnie mecz piłkarski w Olsztynie, w którym zmierzyły się drużyny kolejarzy i pracowników spółdzielni spożywców Społem, dając początek Olsztyńskiemu Klubowi Sportowemu. Przez pierwsze dekady istnienia pozycja Stomilu w rankingach polskiej piłki była skromna.
Do czasu przyjęcia patronatu nad klubem przez Olsztyńskie Zakłady Opon Samochodowych, piłkarze nie przekraczali progów lig regionalnych – pierwsze 15 sezonów spędzili w Klasie okręgowej, najczęściej zajmując w tabeli miejsca 2–4. Lata 1959-1964 to okres niestabilności – klub trzykrotnie spadał do niższej klasy rozgrywkowej, by za każdym razem wracać na szczebel okręgowy.
Wiosną 1973 roku klub po raz pierwszy w historii zapewnił sobie awans do II ligi, co stanowiło przełom w historii olsztyńskiego futbolu.
Pierwsze epizody na zapleczu ekstraklasy
Pierwsza przygoda z II ligą trwała dwa sezony – w pierwszym piłkarze zdołali zająć 12 miejsce, ostatnie zapewniające utrzymanie się w tejże klasie rozgrywkowej. Ranking Stomilu Olsztyn w tamtym okresie był kruchy – klub zajął tę pozycję jedynie dzięki lepszemu bilansowi bramkowemu, gdyż trzynasta w tabeli Warta Poznań zdobyła tyle samo punktów.
W drugim sezonie olsztynianie uplasowali się na 15. pozycji i tym samym zostali zdegradowani do niższej klasy rozgrywkowej. Powrót do III ligi nie załamał jednak ambicji klubu. Kolejne lata to seria prób powrotu na wyższy poziom.
| Sezon | Miejsce w III lidze | Uwagi |
|---|---|---|
| 1977 | 3. miejsce | Niewykorzystana szansa awansu |
| 1978 | 2. miejsce | Strata 2 punktów do Ursusa Warszawa |
| 1979 | 2. miejsce | Gorszy bilans bramkowy od Polonii Warszawa |
Złota era – awans do ekstraklasy
Lata 90. przyniosły rewolucję w pozycji Stomilu w rankingach polskiej piłki. W sezonie 1993/1994 zespół awansował do Ekstraklasy, gdzie występował nieprzerwanie przez dziewięć sezonów. To był moment, w którym rankingi Stomilu Olsztyn osiągnęły szczyt – klub z prowincjonalnego miasta stanął w szranki z najlepszymi drużynami kraju.
Największy sukces Stomilu miał miejsce w sezonie 1995/1996, kiedy drużyna zajęła szóste miejsce w tabeli – najwyższe w historii w pierwszej lidze. W tym okresie pozycja Stomilu w rankingu ekstraklasy była imponująca, wyprzedzając wiele klubów z większych ośrodków miejskich.
Rankingi Stomilu w kolejnych sezonach ekstraklasy
| Sezon | Miejsce w tabeli | Liczba punktów/Uwagi |
|---|---|---|
| 1995/1996 | 6. miejsce | Najlepszy wynik w historii |
| 1996/1997 | 9. miejsce | Stabilna pozycja w środku tabeli |
| 1997/1998 | 11. miejsce | Utrzymanie w lidze |
| 1998/1999 | 9. miejsce | Powrót do środka tabeli |
| 1999/2000 | 8. miejsce | Poprawa pozycji |
Zespół pod wodzą trenerów Bogusława Kaczmarka i Józefa Łobockiego występował w ekstraklasie przez 8 sezonów, rozgrywając łącznie 254 mecze i odnosząc 76 zwycięstw. Ta seria plasowała Stomil wśród klubów, które potrafiły utrzymać się na najwyższym poziomie przez dłuższy okres.
Upadek z ekstraklasowych pozycji
Początek XXI wieku przyniósł dramatyczne zmiany w pozycji Stomilu w rankingach. W 2002 roku drużyna spadła z Ekstraklasy, a rok później z II ligi – problemy organizacyjne doprowadziły do tego, że zespół nie brał udziału w żadnych rozgrywkach przez cały sezon. Ranking Stomilu Olsztyn w tym okresie spadł do poziomu najniższych lig regionalnych.
Sezon 2002/2003 – Stomil zakończył sezon na 18 i ostatnim miejscu w tabeli II ligi. To była najgorsza pozycja klubu od momentu wejścia do rozgrywek centralnych. Klub praktycznie przestał istnieć, a jego miejsce w hierarchii polskiej piłki wydawało się bezpowrotnie stracone.
Odbudowa i powrót do centralnych rozgrywek
Kibice postanowili działać – powołano OKP Warmia i Mazury, który w 2004 roku zmienił nazwę na OKS 1945 Olsztyn, a dzięki reorganizacji lig i zaangażowaniu lokalnej społeczności zespół stopniowo pięł się w górę, by w 2012 roku odzyskać historyczną nazwę – Stomil Olsztyn.
Droga powrotna była długa, ale systematyczna. Klub przeszedł przez wszystkie szczeble, poprawiając swoją pozycję w rankingach:
- Sezon 2006/2007 – drużyna na dwie kolejki przed końcem rozgrywek zapewniła sobie awans do III ligi
- Sezon 2007/2008 – piąte miejsce w tabeli dało zespołowi awans do nowo utworzonej II ligi
- Sezon 2011/2012 – OKS 1945 Olsztyn uplasował się na drugim miejscu II ligi awansując do I ligi
W sezonie 2011/2012 Stomil uzyskał awans do I ligi z drugiego miejsca, zdobywając 55 punktów.
Dekada na zapleczu ekstraklasy
Lata 2012-2022 to okres, w którym pozycja Stomilu w rankingu I ligi była stosunkowo stabilna. Klub przez dziesięć sezonów utrzymywał się na drugim poziomie rozgrywkowym, zajmując miejsca w środkowej lub dolnej części tabeli. Rankingi Stomilu w tym okresie pokazywały klub jako typowego drugoligowca, który nigdy nie był bliski powrotu do ekstraklasy.
| Sezon | Miejsce w I lidze |
|---|---|
| 2012/2013 | 13. miejsce |
| 2013/2014 | 15. miejsce (spadkowe, ale pozostał w rozgrywkach) |
| 2014/2015 | 7. miejsce |
| 2015/2016 | 11. miejsce |
| 2016/2017 | 13. miejsce |
| 2017/2018 | 14. miejsce |
Sezon 2014/2015 – Stomil zajął 7. miejsce w rozgrywkach I ligi, co było najlepszym wynikiem w tym okresie. Jednak ranking klubu nigdy nie zbliżył się do pozycji gwarantujących awans lub baraże o ekstraklasę.
Kolejny kryzys i spadki
W 2022 po 10 latach występów na zapleczu ekstraklasy zespół spadł do II ligi, a po kolejnych dwóch sezonach do III ligi. Pozycja Stomilu Olsztyn w rankingach ponownie drastycznie się pogorszyła. W pierwszym sezonie był bliski powrotu – dotarł do finału baraży, jednak przegrał z Motorem Lublin po rzutach karnych.
Kolejne sezony przyniosły dalsze spadki w rankingu. Klub, który jeszcze niedawno grał na zapleczu ekstraklasy, znalazł się na czwartym poziomie rozgrywkowym. W sezonie 2025/2026 Stomil występuje w Superscore IV Lidze warmińsko-mazurskiej, co jest najniższą pozycją w historii klubu od lat 60. XX wieku.
Osiągnięcia młodzieżowe w rankingach
Mimo problemów seniorskiej drużyny, Stomil Olsztyn może pochwalić się sukcesami w rankingach młodzieżowych. Klub został Mistrzem Polski juniorów U-19 w roku 1974 oraz drugim Wicemistrzem Polski U-17 w roku 2003. To pokazuje, że pozycja Stomilu w polskiej piłce nie ograniczała się tylko do seniorów.
W 2016 roku kobieca sekcja piłki nożnej zdobyła mistrzostwo Polski w futsalu kobiet U-16, sukces ten powtórzyła w 2022 drużyna U-17. Te osiągnięcia plasują olsztyński klub wysoko w rankingach rozwoju młodzieży i sekcji kobiecych.
Puchar Polski – drugie oblicze rankingów
Stomil dwukrotnie awansował do ćwierćfinału Pucharu Polski, co w rankingu osiągnięć pucharowych plasuje klub w gronie kilkudziesięciu zespołów, które dotarły tak daleko w tych rozgrywkach. Choć nigdy nie udało się zdobyć trofeum, sama obecność w ćwierćfinale świadczy o potencjale drużyny w najlepszych latach.
24 czerwca 1989 roku, przy 20-tysięcznej publiczności, na stadionie Stomilu w Olsztynie Legia Warszawa wygrała 5:2 z Jagiellonią Białystok w finale Pucharu Polski.
Stadion w Olsztynie gościł także reprezentację Polski – 24 września 1997 roku biało-czerwoni zmierzyli się towarzysko z Litwą (2:0), a gole strzelili Cezary Kucharski i Wojciech Kowalczyk. To wydarzenie podniosło prestiż obiektu i pozycję klubu w świadomości kibiców.
Porównanie z innymi klubami regionalnymi
W rankingu klubów z północno-wschodniej Polski Stomil Olsztyn zajmuje szczególne miejsce. Jest to jedyny klub z Warmii i Mazur, który przez tak długi okres (osiem sezonów) występował w ekstraklasie. Dla porównania, inne kluby z regionu rzadko przekraczały próg II ligi.
Pozycja Stomilu w historycznym rankingu polskiej piłki jest trudna do jednoznacznego określenia. Klub nigdy nie walczył o mistrzostwo Polski, nie zdobył Pucharu Polski, ale przez kilka lat był stałym bywalcem najwyższej klasy rozgrywkowej. To plasuje go gdzieś pomiędzy wielkimi klubami z tradycją a typowymi drugoligowcami.
Tabela wszech czasów ekstraklasy
W historycznej tabeli wszech czasów polskiej ekstraklasy Stomil Olsztyn zajmuje pozycję w piątej dziesiątce klubów. 254 mecze rozegrane w najwyższej klasie rozgrywkowej to wynik, który stawia olsztynian powyżej wielu klubów, które tylko na krótko gościły w elicie. Bilans 76 zwycięstw pokazuje, że Stomil potrafił rywalizować z najlepszymi.
Ranking Stomilu Olsztyn w tabeli wszech czasów jest jednak skromny w porównaniu z wielkimi klubami polskiej piłki. Dla porównania, liderzy tej klasyfikacji mają na koncie tysiące meczów i setki wygranych sezonów. Stomil to klub, który przez moment zabłysnął, ale nie zdołał ugruntować swojej pozycji na szczycie.
Obecna pozycja i perspektywy
Aktualnie ranking Stomilu w polskiej piłce jest najniższy od dziesięcioleci. Gra w IV lidze to poziom, na którym klub nie powinien się znajdować, biorąc pod uwagę jego historię i potencjał. Nowym właścicielem klubu został Marek Maleszka, który zapowiada odbudowę i powrót na szczebel centralny.
Pozycja Stomilu w rankingu IV ligi warmińsko-mazurskiej w sezonie 2025/2026 jest stosunkowo dobra – klub walczy o czołowe miejsca, co może zapewnić awans do wyższej klasy rozgrywkowej. Jednak droga powrotna do ekstraklasy wydaje się obecnie odległa.
Miejsce w pamięci kibiców i historii
Niezależnie od obecnych problemów, rankingi Stomilu Olsztyn w świadomości kibiców są znacznie wyższe niż w oficjalnych tabelach. Klub zapisał się w historii polskiej piłki jako przykład prowincjonalnej drużyny, która potrafiła przez kilka lat rywalizować z najlepszymi. Szóste miejsce w ekstraklasie w sezonie 1995/1996 to osiągnięcie, które do dziś jest wspominane jako złoty okres klubu.
Sygnałem zmian było zdobycie mistrzostwa Polski juniorów w 1974 roku, co pokazało, że klub potrafi produkować talenty.
Stomil to także klub, który przeżył dwie „śmierci” – upadek w 2003 roku i obecny kryzys prowadzący do IV ligi. Za każdym razem jednak znajdowali się ludzie gotowi go odbudować. To stawia olsztyński klub w rankingu klubów o najsilniejszej więzi z lokalną społecznością.
Wnioski – ranking historyczny
Podsumowując miejsce Stomilu Olsztyn w historii polskiej piłki, można stwierdzić, że jest to klub o zmiennej pozycji w rankingach. W najlepszych latach (1994-2002) zajmował miejsca w pierwszej dziesiątce najlepszych drużyn w kraju. Obecnie znajduje się na dnie rozgrywkowym, ale jego historia i osiągnięcia zapewniają mu trwałe miejsce w annałach polskiego futbolu.
Rankingi Stomilu pokazują typową trajektorię klubu prowincjonalnego – długie lata w cieniu, krótki okres świetności, a następnie powolny upadek. Jednak w przeciwieństwie do wielu innych klubów, które zniknęły z mapy polskiej piłki, Stomil wciąż istnieje i walczy o powrót. To właśnie ta determinacja i historia ośmiu sezonów w ekstraklasie zapewniają mu szczególne miejsce w hierarchii polskiego futbolu.
Pozycja Stomilu w rankingu polskich klubów to historia wzlotów i upadków, ale przede wszystkim historia przetrwania. W erze, gdy wiele klubów znika bez śladu, Stomil Olsztyn wciąż jest obecny na boiskach, choć na znacznie niższym poziomie niż w złotych latach. Jego miejsce w historii jest bezpieczne – jako przykład klubu, który udowodnił, że nawet z prowincji można dotrzeć do ekstraklasy i tam się utrzymać przez wiele sezonów.